Polen ging augustus in terwijl de inpassing van hernieuwbare energie al zichtbaar onder druk stond. PSE had fotovoltaïsche installaties opgedragen om hun productie op elke dag van 20 tot en met 27 juli te verlagen. Daarna, begin augustus, werden capaciteitsmarktoproepperiodes aangekondigd op 4 augustus van 17:00 tot 19:00 en opnieuw op 6 augustus van 17:00 tot 22:00. (PSE) (Money.pl) (Radio ZET)
Op het eerste gezicht nodigt die combinatie uit tot een eenvoudige verklaring: op het ene moment te veel zonne-energie, later te weinig vermogen. Het bewijs wijst op een ingewikkelder beeld. Redispatch en capaciteitsmarktoproepen reageren op verschillende operationele omstandigheden, en er is geen basis om aan te nemen dat in eerdere periodes verminderde fotovoltaïsche opwekking een latere capaciteitsoproep noodzakelijkerwijs had voorkomen.
Samen illustreren ze echter een bredere uitdaging. Een elektriciteitssysteem met een groeiend aandeel variabele hernieuwbare energie moet omgaan met omstandigheden die van uur tot uur sterk kunnen veranderen. Soms moet de productie dalen of het verbruik stijgen. Op andere momenten moeten betrouwbare capaciteit en voldoende reserve beschikbaar blijven.
Solar redispatch wordt een terugkerend operationeel vraagstuk
De reeks in juli maakte deel uit van een langer patroon. Volgens de Poolse energieregulator URE gaf PSE in 2024 opdracht tot 597.26 GWh aan niet-marktgebaseerde reducties van fotovoltaïsche opwekking. Van dat totaal werd 595.17 GWh toegeschreven aan het balanceren van het nationale elektriciteitssysteem en slechts 2.09 GWh aan netwerkbeperkingen. Het totale volume aan PV-reducties lag 2,362% hoger dan in 2023. PSE gaf ook opdracht tot bijna 125.1 GWh aan reducties van windopwekking, waarvan 118.05 GWh verband hield met balancering en 7.03 GWh met netwerkbeperkingen. (URE)
Dat onderscheid is belangrijk. Curtailment van hernieuwbare energie wordt vaak vooral in verband gebracht met congestie op het transmissienet, maar de Poolse gegevens laten zien dat systeembalancering de veel grotere drijver was van de door PSE opgelegde PV-reducties.
PSE legt uit dat elektriciteitsproductie en -verbruik continu in balans moeten blijven. Wanneer een hoog potentieel aanbod van hernieuwbare opwekking samenvalt met relatief lage vraag, kan het systeem te maken krijgen met een overschot aan beschikbare opwekking terwijl er een tekort is aan neerwaartse flexibiliteit: het vermogen om productie te verlagen of het overschot op een andere manier op te nemen. Niet-marktgebaseerde redispatch van hernieuwbare energie wordt pas gebruikt nadat andere beschikbare balanceringsmaatregelen onvoldoende zijn. Herhaalde PV-reducties kunnen daarom beter worden begrepen als een flexibiliteitsprobleem dan simpelweg als bewijs van “te veel zonne-energie”. (PSE)
Capaciteitsmarktoproepen weerspiegelen een andere systeembehoefte
De capaciteitsmarkt werkt aan een andere kant van het systeem. Het doel is ervoor te zorgen dat voldoende betrouwbare capaciteit beschikbaar is wanneer de reserveomstandigheden krapper worden.
Op 4 augustus kondigde PSE een oproepperiode aan van 17:00 tot 19:00. Twee dagen later liep een andere oproep van 17:00 tot 22:00. Deze gebeurtenissen vereisen dat middelen met capaciteitsverplichtingen die toezeggingen nakomen; ze zijn niet hetzelfde als stroomuitval bij huishoudens. (Money.pl) (Radio ZET)
Het mechanisme was ook op 30 juni geactiveerd, toen PSE vier opeenvolgende oproepperiodes van één uur aankondigde van 18:00 tot 22:00. PSE verklaarde dat entiteiten met capaciteitsverplichtingen de gecontracteerde capaciteit gedurende die uren beschikbaar moesten stellen. (PSE)
PV-redispatch en capaciteitsoproepen vertegenwoordigen daarom verschillende operationele omstandigheden, niet twee helften van een bewezen dagelijkse oorzaak-gevolgketen. Het ene benadrukt de noodzaak om periodes met een overschot aan beschikbare hernieuwbare opwekking te beheren; het andere richt zich op betrouwbare capaciteit en reserve wanneer de systeemomstandigheden krapper worden. Hun gemeenschappelijke kenmerk is flexibiliteit. Meer geïnstalleerde opwekking alleen garandeert niet dat het juiste type hulpbron op het juiste moment beschikbaar is.
Polens flexibiliteitsbeoordeling maakt deel uit van een bredere EU-verschuiving
Dit is niet langer alleen een interpretatie van enkele zomergebeurtenissen. Op 29 juli publiceerde PSE de Poolse beoordeling van de geraamde flexibiliteitsbehoeften van het elektriciteitssysteem voor 2030 and 2035. PSE zei dat het rapport was goedgekeurd door URE en ingediend bij de Europese Commissie en ACER. (PSE)
De Europese context maakt die ontwikkeling belangrijker. ACER keurde in juli 2025 een gemeenschappelijke EU-methodologie goed voor nationale beoordelingen van flexibiliteitsbehoeften. Het kader verplicht lidstaten te beoordelen hoeveel niet-fossiele flexibiliteit hun systemen nodig hebben en maakt onderscheid tussen netwerkflexibiliteit en bredere systeemflexibiliteit. Nationale resultaten moeten indicatieve doelen informeren voor middelen zoals opslag en demand response. (ACER)
Het Poolse rapport maakt daarom deel uit van een bredere verschuiving in de Europese elektriciteitsmarktplanning: flexibiliteit wordt behandeld als iets dat kan worden beoordeeld en ondersteund via marktontwerp, in plaats van als een algemeen voordeel dat simpelweg ontstaat wanneer er meer hernieuwbare energie wordt gebouwd.
Flexibiliteit kan uit meerdere bronnen komen: flexibele opwekking, demand response, grensoverschrijdende uitwisseling, opslag en netwerkmaatregelen. PSE zelf noemt flexibel verbruik en energieopslag als opties om periodes met een overschot aan elektriciteit beter te benutten, en wijst in die context specifiek op thermische opslag. Batterijen zijn één onderdeel van deze bredere gereedschapskist, geen enkelvoudig antwoord op elke beperking. (PSE)
Waar batterijen passen en waar projecten complexer worden
Een BESS kan in beide richtingen reageren. Het kan laden wanneer elektriciteit overvloedig is en ontladen wanneer elektriciteit waardevoller wordt voor het systeem. Daardoor is energy shifting een intuïtieve reactie op toenemende variabiliteit, maar de commerciële case gaat verder dan een eenvoudig model van “laden rond het middaguur, ontladen in de avond”.
Een echt project heeft geschikte netaansluiting nodig, voldoende vermogen en energieduur, state-of-charge-management en toegang tot markten die de diensten belonen die het kan leveren. De duur verandert wat een batterij realistisch kan doen, terwijl het vastleggen van capaciteit voor één dienst kan beperken wat beschikbaar blijft voor een andere. Intensiever cyclen beïnvloedt ook degradatie en prestaties op lange termijn.
Daarom wordt optimalisatie onderdeel van het Poolse BESS-verhaal.
Het batterijproject 200 MW / 800 MWh Turośń Kościelna van Greenvolt Power ging volgens Entrix in juli 2026 commercieel in bedrijf. Energy-Storage.News meldde dat het vieruursproject is aangesloten op 110 kV en deel uitmaakt van Greenvolts Poolse capaciteitsmarktportfolio. Entrix, verantwoordelijk voor optimalisatie en handel, zegt dat de batterij zal worden ingezet met een multi-market-strategie en vanaf 2028 zal deelnemen aan de Poolse capaciteitsmarkt. (Entrix) (Energy-Storage.News)
Dat project vormt een concreet tegenbeeld bij de systeemdiscussie. Het laat zien hoe de waarde van een grote BESS kan afhangen van het verdelen van batterijcapaciteit over meerdere markten, in plaats van te leunen op één arbitragemogelijkheid.
Entrix en Greenvolt hebben ook afgesproken een bredere Poolse BESS-portefeuille van 1.3 GW / 5.2 GWh te optimaliseren en te verhandelen over markten waaronder FCR, aFRR, day-ahead- en intradayhandel. Omdat deze informatie afkomstig is van bedrijven die direct bij de projecten betrokken zijn, moet zij worden gelezen als commercieel bewijs en niet als onafhankelijke marktprognose. (Entrix)
De volgende vraag is of flexibiliteit bankable wordt
De fysieke case voor flexibiliteit wordt duidelijker. Herhaalde PV-redispatch laat zien dat periodes met hoge beschikbaarheid van hernieuwbare energie echte balanceringsdruk kunnen veroorzaken. Capaciteitsmarktoproepen benadrukken een andere vereiste: betrouwbare middelen blijven belangrijk wanneer reserveomstandigheden krapper worden. Polens formele beoordeling voor 2030-2035, samen met het EU-brede kader dat door ACER is goedgekeurd, toont dat dit onderdeel wordt van langetermijnplanning voor systeem en markt.
Voor opslagontwikkelaars en investeerders is de lastigere vraag hoeveel van die systeembehoefte kan worden omgezet in voorspelbare projectinkomsten. Capaciteitsbetalingen, balanceringsdiensten, groothandel, netaansluiting, opslagduur en optimalisatiestrategie kunnen allemaal de projecteconomie beïnvloeden. Turośń Kościelna biedt een vroeg voorbeeld van hoe die waarde over meer dan één markt kan worden verspreid.
Polens volgende uitdaging is breder dan het toevoegen van meer megawatts aan hernieuwbare energie of batterijen. Het systeem moet elektriciteit opnemen wanneer hernieuwbare productie overvloedig is, betrouwbare capaciteit behouden wanneer de omstandigheden krapper worden, en marktsignalen creëren die middelen belonen die tussen die behoeften kunnen bewegen.
Voor de Poolse opslagmarkt is het belangrijkste signaal om te volgen of deze groeiende behoefte aan flexibiliteit zich ontwikkelt tot inkomstenstructuren die sterk en voorspelbaar genoeg zijn om de volgende golf BESS-projecten bankable te maken.
