Falownik a PCS: jaka jest rzeczywista różnica?

Falownik to stopień energoelektroniczny, który przekształca energię elektryczną między prądem stałym (DC) a przemiennym (AC). W magazynie bateryjnym system konwersji mocy (PCS) oznacza zwykle szerszy, dwukierunkowy układ przekształcania. Może on obejmować stopnie falownikowe, sterowanie, zabezpieczenia, filtry i komunikację. Nazwy bywają używane zamiennie, dlatego ważniejsze od nazwy są wymagane funkcje.

Nieporozumienie wynika z tego, że oba terminy opisują różne poziomy tego samego toru elektrycznego. Falownik nazywa funkcję lub stopień przekształcania. PCS zwykle oznacza kompletny układ łączący baterię z instalacją. Oprócz przekształcania może on koordynować synchronizację z siecią, moc czynną i bierną, zabezpieczenia, komunikację oraz ograniczenia pracy.

Falownik opisuje stopień przekształcania

Moduły fotowoltaiczne i baterie pracują z prądem stałym, a większość budynków i sieci elektroenergetycznych — z prądem przemiennym. Falownik wytwarza wymagany przebieg AC ze źródła DC. W typowej instalacji PV energia przepływa zwykle od modułów do strony AC. W magazynie bateryjnym urządzenie przekształcające zazwyczaj musi pracować w obu kierunkach: z AC na DC podczas ładowania i z DC na AC podczas rozładowania.

Sam kierunek przepływu nie wystarcza do nazwania urządzenia. Falowniki hybrydowe mogą obsługiwać zarówno fotowoltaikę, jak i baterie, a dokumentacja techniczna może nazywać przekształtnik bateryjny falownikiem, falownikiem z ładowarką albo przekształtnikiem dwukierunkowym. Departament Energii Stanów Zjednoczonych również opisuje falowniki jako urządzenia łączące źródło wytwórcze lub magazyn energii ze stroną AC. Zespół projektowy powinien więc sprawdzić funkcje i interfejsy zamiast wyciągać wnioski z samego słowa falownik.

PCS zwykle obejmuje szerszy układ połączenia baterii ze stroną AC

W bateryjnym systemie magazynowania energii PCS znajduje się między baterią DC a instalacją AC. Stopnie falownikowe wykonują przekształcanie energii, a kompletny układ może ponadto zawierać filtry, styczniki lub aparaturę łączeniową, czujniki, zabezpieczenia, układ zarządzania temperaturą, komunikację i lokalne sterowanie. Dokładny zakres PCS zależy od dostawcy i projektu.

PCS realizuje zadane wartości mocy w granicach dostępnych w danej chwili. System zarządzania energią (EMS) może żądać ładowania, rozładowania lub wsparcia mocą bierną; system zarządzania baterią (BMS) przekazuje informacje o jej stanie i dopuszczalnych ograniczeniach. PCS steruje następnie wymianą energii, nie naruszając zabezpieczeń baterii ani ograniczeń pracy całego obiektu.

To rozróżnienie wyjaśnia też, dlaczego typowego falownika PV nie można automatycznie użyć jako PCS baterii. Falownik PV jest dostosowany do dostępnego źródła energii i śledzenia punktu mocy maksymalnej. Układ współpracujący z baterią musi sterować zarówno ładowaniem, jak i rozładowaniem, pracować w całym zakresie napięcia DC baterii oraz respektować jej ograniczenia. Część urządzeń hybrydowych spełnia oba zadania, ale zgodność trzeba potwierdzić na poziomie całego systemu.

Przy zakupie porównuj funkcje, a nie nazwy

Przy doborze urządzenia warto zadać konkretne pytania: Czy przekształcanie jest dwukierunkowe? Jaki zakres napięcia DC jest obsługiwany? Jaką moc czynną i bierną urządzenie może dostarczać w pracy ciągłej oraz krótkotrwale? Czy dostępne są tryby pracy podążającej za siecią i sieciotwórczej? Jak rozwiązano zabezpieczenia, odłączanie, komunikację i zasilanie odbiorów pomocniczych? Kto odpowiada za interfejs z BMS i EMS?

Schemat jednokreskowy pomaga zobaczyć granice układów. W instalacji PV z magazynem energii połączonej po stronie AC moduły PV mają zwykle własny falownik, a bateria — oddzielny dwukierunkowy falownik bateryjny lub PCS. W architekturze połączonej po stronie DC urządzenia PV i baterii mogą korzystać ze wspólnego toru przekształcania, lecz system może zawierać także dodatkowe stopnie DC/DC i odpowiednią logikę sterowania.

Nie należy więc zakładać, że każdy falownik jest prosty, a każdy PCS zaawansowany. Falownik stanowi zasadniczy stopień przekształcania; PCS zwykle oznacza szerszy układ przekształcania mocy w magazynie energii. Ponieważ terminologia branżowa nie jest całkowicie jednolita, podstawą porównania powinny być specyfikacje techniczne i podział odpowiedzialności za sterowanie.

Powiązany artykuł: Jak PCS, BMS i EMS współpracują w bateryjnym systemie magazynowania energii.

Źródła i dalsze czytanie