Nowoczesne bateryjne systemy magazynowania energii opierają się na połączonych układach sterowania, zdalnym monitorowaniu i aktualizacjach oprogramowania. Cyberbezpieczeństwo wpływa więc nie tylko na ochronę danych, lecz także na dostępność systemu i możliwość przywrócenia jego pracy. Trzeba je uwzględniać przez cały cykl życia instalacji.
Nowoczesny bateryjny system magazynowania energii jest systemem cyberfizycznym. System zarządzania baterią, układ przekształcania energii, system zarządzania energią, liczniki, bramy komunikacyjne i platformy zdalnego serwisu wymieniają dane oraz polecenia, które mogą wpływać na rzeczywiste urządzenia elektryczne.
Łączność zwiększa możliwości i powierzchnię ataku
Zdalne monitorowanie pomaga operatorom wykrywać usterki, analizować pracę instalacji i koordynować rozproszone zasoby. Te same połączenia tworzą jednak drogi dostępu, które trzeba kontrolować. Wytyczne NIST dotyczące technologii operacyjnych podkreślają, że środki ochrony muszą uwzględniać dostępność, bezpieczeństwo i wymagania pracy w czasie rzeczywistym. Nie wystarczy przenieść zabezpieczeń z biurowych systemów IT.
Ryzyko nie ogranicza się do sytuacji, w której napastnik wydaje skrajne polecenie ładowania lub rozładowania. Słabe hasła, usługi dostępne z zewnątrz, niekontrolowany dostęp dostawców, niezabezpieczone aktualizacje i niewłaściwa segmentacja sieci mogą też pozbawić operatora wglądu w instalację, opóźnić przywrócenie pracy lub utrudnić ocenę stanu systemu.
Bezpieczeństwo zaczyna się od ustalenia, co jest podłączone
Podstawą skutecznego programu jest wykaz zasobów: urządzeń, wersji oprogramowania, połączeń komunikacyjnych, kont, sposobów dostępu zdalnego oraz zależności od usług chmurowych i innych podmiotów. Bez takiego obrazu operator nie może konsekwentnie wdrażać aktualizacji, wykrywać nieautoryzowanych zmian ani ocenić skutków odizolowania jednego z elementów.
Dostęp powinien być przyznawany zgodnie z zasadą najmniejszych uprawnień. Każde konto musi mieć wskazaną osobę odpowiedzialną, sesje zdalne powinny być uwierzytelniane i rejestrowane, a krytyczne sieci sterowania oddzielone od ogólnych sieci firmowych. Szyfrowanie chroni dane podczas transmisji, ale nie zastępuje identyfikacji użytkowników, kontroli uprawnień ani monitorowania.
Segmentacja sieci powinna odzwierciedlać zależności niezbędne do działania instalacji, zamiast tworzyć jedynie pozory izolacji. Inżynierowie muszą udokumentować, jakie dane przekraczają poszczególne granice sieci, które polecenia są dozwolone i jak system zachowuje się po utracie połączenia. Reguły zapory sieciowej, serwery pośredniczące i bramy dostępu zdalnego pomagają tylko wtedy, gdy zmiany ich konfiguracji są kontrolowane i weryfikowane.
Aktualizacje i przywracanie pracy są wymaganiami operacyjnymi
Bezpieczny mechanizm aktualizacji wymaga sprawdzania autentyczności oprogramowania, kontroli wersji, planu wycofania zmian oraz procedury serwisowej, która nie spowoduje niekontrolowanego przestoju. Już przy zakupie należy ustalić, kto dostarcza aktualizacje, jak długo dostępne będzie wsparcie i co stanie się, gdy brama komunikacyjna, sterownik lub usługa chmurowa osiągną koniec okresu wsparcia.
Ponieważ nie da się wyeliminować każdego zagrożenia, operatorzy potrzebują również procedur reagowania na incydenty i przywracania pracy. Powinny one obejmować wiarygodne kopie zapasowe konfiguracji, sposoby kontaktu z odpowiedzialnymi osobami, bezpieczne tryby pracy, kryteria odłączenia dostępu zdalnego oraz sprawdzoną metodę ponownego uruchomienia usług.
Monitorowanie powinno łączyć dane o cyberbezpieczeństwie z fizycznym stanem instalacji. Nieudane logowanie, nieoczekiwana zmiana konfiguracji lub nowa usługa sieciowa mogą mieć większe znaczenie, jeśli jednocześnie wystąpi niewyjaśniona zmiana stanu naładowania, zadanej mocy albo dostępności urządzenia. Synchronizacja czasu i przechowywanie dzienników zdarzeń pomagają odtworzyć przebieg incydentu bez zakładania, że każde nietypowe zdarzenie elektryczne jest skutkiem ataku.
Wymagania dotyczące cyberbezpieczeństwa trzeba uwzględnić przy zakupie i eksploatacji
Umowy powinny określać obsługiwane wersje oprogramowania, sposób zgłaszania podatności, proces wdrażania poprawek, warunki dostępu zdalnego, zakres rejestrowanych zdarzeń, miejsce przechowywania danych oraz datę zakończenia wsparcia. Odbiór instalacji powinien potwierdzić usunięcie domyślnych danych logowania, zgodność uprawnień kont z obowiązkami pracowników oraz możliwość odtworzenia konfiguracji bez polegania na nieudokumentowanej procedurze dostawcy.
Po uruchomieniu instalacji trzeba jasno określić odpowiedzialność za te zabezpieczenia. Zmiany personelu, wymiana bram komunikacyjnych, nowe połączenia z rynkami energii i awaryjne prace serwisowe mogą zmienić powierzchnię ataku. Podczas okresowych przeglądów należy porównać aktualny wykaz zasobów z zatwierdzoną architekturą i potwierdzić, że każdy dostęp nadal jest potrzebny.
Żaden pojedynczy element nie gwarantuje cyberbezpieczeństwa. Za ochronę w całym cyklu życia instalacji odpowiadają wspólnie dostawca urządzeń, integrator, właściciel obiektu, operator sieci i dostawcy usług. Przy zakupie warto pytać nie tylko, czy bateria jest „bezpieczna”, lecz czy cała architektura pozwala identyfikować zagrożenia, chronić system, wykrywać incydenty, reagować na nie i przywracać pracę w warunkach danego projektu.


